Налайхын замын хажуугийн жижигхэн цайны газрын буланд, гартаа хиртэй хуванцар аяга атгасан нэгэн эмэгтэй сууж байв. Гадаа намар оройн жихүүн салхи исгэрч, цонхны цаана шарласан навчис хийснэ. Түүний нүүрний арьс салхинд гандан борлож, дух, нүднийх нь орчимд гүн үрчлээ тогтжээ. Хэдэн өдөр угаагаагүй харагдах тослогтсон үс нь мөрөн дээр нь замбараагүй асгарна. Хэрэв сайн ажиглахгүй бол түүнийг гудамжны жирийн нэгэн архичин эмэгтэй гэж андуурахаар.

Гэвч түүний тунгалаг бус, ядарсан нүдний цаана нэгэн цагт бүхэл бүтэн аймгийг шуугиулж байсан гоо үзэсгэлэнгийн үлдэгдэл гэрэлтэнэ. Түүнийг Сарнай гэдэг байв.

— Сарнай эгч ээ, та дахиад л уучихсан уу? Эндээс гараач, хүмүүс орж ирж байна шүү дээ, гэж залуухан зөөгч охин дургүйцсэн өнгөөр хэлэв.

Сарнай аягатай архиа нэг амьсгаагаар залгиад, чичирсэн гараараа амаа арчив. Тэрээр зөөгч охин руу харж, хоолойгоо засаад:

— Миний дүү, эгч нь чиний насан дээр ямар байснаа мэддэг ч болоосой. Би энэ өмсөж байгаа шигээ навсгар хүн байгаагүй юм шүү... гэж шивнээд, цүнхэн дотроосоо элэгдэж муудсан, хар цагаан зураг гаргаж ирэв. Зургийг хараад зөөгч охин гайхсандаа дуу алдав. Зураг дээрх бүсгүй бол үнэхээр л тэнгэрийн дагина мэт үзэсгэлэнтэй, толгойдоо миссийн титэм зүүсэн, инээмсэглэл нь нар мэт гэрэлтсэн охин байлаа.

***

Арван долоон жилийн өмнө. Сарнай аймгийн төвийнхөө хамгийн сайхан охинд тооцогддог байв. Түүнийг алхахад залуус зогтусч, хөгшчүүл "Ямар цэвэрхэн үр вэ" гэж уулгалдаг байлаа. Гэвч түүний гэр бүл маш ядуу байв. Аав нь түүнийг багад өөд болж, ээж нь сургуулийн жижүүр хийж зургаан хүүхдээ тэжээдэг байлаа. Сарнай дунд сургуулиа онц дүнтэй төгсөж, Улаанбаатар руу их сургуульд явах хамгийн их хүсэлтэй байсан ч ээжийнх нь гар дээрх хэдэн төгрөг хаанаа ч хүрэлцэхгүй байв.

Тэр жил аймгийн "Баярын мисс" тэмцээн болоход Сарнай түрүүлжээ. Үзэсгэлэн гоо нь түүнд их итгэл найдвар өгсөн ч, бодит байдал дээр титэм нь ходоод хооллохгүй байв.

— Сарнай минь, миний охины энэ гоо үзэсгэлэн чинь чамд боломж нээнэ. Чи сургуульд сурч чадахгүй ч, аймгийн захиргаанд нэг ажил олдох байх, гэж ээж нь нулимстай хэлж билээ.

Удалгүй тэр аймгийн ЗДТГ-ын хүлээн авагчаар ажилд орлоо. Гэвч энэ нь түүний там руу орох үүд байсныг тэр мэдээгүй юм. Аймгийн эрх мэдэлтэй дарга нар, бизнесменүүд Сарнайг зүгээр л нэг бичиг хэргийн ажилтан биш, харин өөрсдийн цугларалт, наргианы чимэг болгон хардаг болов.

Нэгэн орой захиргааны томоохон арга хэмжээний дараа аймгийн орлогч дарга Батхүү түүнийг өрөөндөө дууджээ. Тэрээр Сарнайд амлалт өгөв.

— Сарнай, чи энд ийм бага цалин авч суумааргүй байна. Би чамайг хот руу сургуульд явуулж чадна. Аав шиг чинь л тусална, гэж Батхүү хэлээд мөрөн дээр нь гараа тавив.

— Үнэхээр үү, Батхүү дарга аа? Би сурмаар байна, надад өөр юу ч хэрэггүй, гэж Сарнай баярлан хэлсэн ч, даргын нүдэнд асч буй шуналын галыг олж харсангүй.

Тэр шөнөөс хойш бүх зүйл өөрчлөгдөв. Батхүү түүнийг "сургуульд явуулна" гэсэн худал амлалтаараа далайлган, хүчээр болон залиар өөрийн болгож авлаа. Сарнай анх удаа хүчирхийлэл, доромжлолыг амссан ч ээждээ, дүү нартаа хэлж зүрхэлсэнгүй. "Хэрэв би хэлбэл ажилгүй болно, хүмүүс намайг муугаар ярина" гэх айдас түүнийг хүлж орхив.

Удалгүй Батхүү түүнийг найз нарынхаа наргианд дагуулж явдаг болов. Тэнд л Сарнай анх удаа архи амсаж үзжээ. Архи түүний мэдэрч буй ичгүүр, өвдөлтийг түр зуур мартагнуулдаг байв.

— За, Сарнай минь, ганц хундага татчих. Амьдрал ийм л байдаг юм. Хэн ч чамайг өрөвдөхгүй, зөвхөн өөрийгөө л жаргаа, гэж дарга нар шоолон хэлцгээнэ.

***

Хоёр жилийн дараа. Итгэл найдвар нь тасарсан Сарнай Улаанбаатар руу зугтав. Тэр хотод хэн ч биш байсан ч, хэн нэгний "нүүр тахлах хүүхэлдэй" байхаас залхсан юм. Гэвч хотын амьдрал түүнийг илүү хатуу угтав. Түүнд орон байр, ажил төрөл байсангүй. Тэрээр баарны зөөгчөөр ажилд орж, шөнөжин залуусын шунахай харцан дор ажиллана.