Болсон явдал

ХОВДЫН ЗАМААС ДАГУУЛЖ ИРСЭН ЭХНЭРИЙН АВДАР ӨГЛӨӨ БҮР ШИНЭ МАХТАЙ БАЙДАГ БАЙВ...

Хөвсгөл

2026.11.08, 01:52

ХОВДЫН ЗАМААС ДАГУУЛЖ ИРСЭН ЭХНЭРИЙН АВДАР ӨГЛӨӨ БҮР ШИНЭ МАХТАЙ БАЙДАГ БАЙВ...

315 views

Дэндэвдорж Ховдын холын тээврээс буцахдаа замд таарсан үзэсгэлэнт бүсгүйг дагуулан ирж, эхнэрээ болгожээ. Гэвч хуримлаад удаагүй байхад гэрт нь нэгэн хачирхалтай зүйл тохиолдож эхэлсэн юм. Эхнэрийнх нь авчирсан хуучин авдар өглөө бүр хаанаас ч юм шинэхэн махаар дүүрчихдэг байлаа. Хамгийн аймшигтай нь тэр махыг хэн ч авчирдаггүй, харин эхнэр нь шөнө дунд авдрынхаа дэргэд хэн нэгэнтэй шивнэлдэн ярьдаг байв.

1967 оны хаврын сүүлээр Дэндэвдорж Ховд аймаг руу ачаа хүргэхээр явжээ. Тэрээр баазынхаа хамгийн сайн жолооч нарын нэг, гуч гарсан атлаа эхнэр хүүхэдгүй, олон жил ганцаараа амьдарсан эр байв. Буцах замдаа Бийрийн хөндий гэх эзгүй газраар өнгөрч явтал замын хажууд нэгэн залуухан бүсгүй гар өргөн зогсож байхыг харжээ. Бүсгүй урт хар гэзэгтэй, тормолзсон алаг нүдтэй, ер бусын үзэсгэлэнтэй байсан тул Дэндэвдорж өөрийн эрхгүй машинаа зогсоосон гэдэг.

Бүсгүй өөрийгөө Сувдмаа гэж танилцуулаад, Улаанбаатар орох гэсэн юм хэмээн дайгдахыг хүсжээ. Хажуудаа төмөр бүслүүртэй, бор өнгийн жижигхэн хуучин авдар тавьсан байв. Дэндэвдорж түүнийг бүхээгтээ суулгаж, авдрыг нь ачаан дээр тавих гэтэл бүсгүй гэнэт цочин, “Үгүй ээ, ах аа. Наадахыг чинь би дэргэдээ авч явна” гэжээ. Замын турш Сувдмаа эелдэг найрсаг байсан ч төрсөн нутаг, эцэг эхийнхээ тухай асуух болгонд дуугаа хурааж, өөр сэдэв ярьдаг байв.

Хэдэн долоо хоног хамт замд явсны эцэст Дэндэвдорж бүсгүйд сэтгэл алдарчээ. Сувдмаа ч түүнд дасаж, хотод ирээд удалгүй Таван шарын хоёрдугаар байранд байдаг гэрт нь хамт амьдрах болов. Баазын нөхөд нь олон жил ганцаараа явсан Дэндэвдоржийг ийм сайхан эхнэртэй болсонд баяр хүргэж, ойр дотныхны хүрээнд хурим найр хийлгэжээ. Сувдмаа нөхөртөө халамжтай, хоол унд сайтай, гэр орноо цэвэрхэн авч явдаг байсан тул Дэндэвдорж өөрийгөө хорвоогийн хамгийн азтай эр гэж боддог болсон юм.

Гэвч эхнэрийнх нь нэгэн зуршил түүний гайхлыг төрүүлдэг байлаа. Сувдмаа Ховдоос авчирсан хуучин авдраа унтлагын өрөөний буланд тавьж, түлхүүрийг нь үргэлж хүзүүндээ зүүнэ. Дэндэвдорж нэг удаа “Авдартаа юу хадгалдаг юм бэ?” гэж асуухад эхнэр нь инээмсэглэн “Манай удмын хэдэн хуучин эд зүйл бий. Та онгойлгох хэрэггүй шүү” хэмээн хариулжээ. Тэр үед Дэндэвдорж үүнд нэг их ач холбогдол өгсөнгүй.

Гэтэл гэрт нь өдөр бүр шинэхэн мах байдаг болжээ. Өглөө ажилдаа явахад эхнэр нь тогоо дүүрэн мах чанаж, орой ирэхэд дахин шинэ мах гаргаад тавьчихсан байна. Дэндэвдорж эхэндээ эхнэрээ зах дээрээс авч байна гэж бодсон ч нэг өдөр цалингаа аваагүй удсан атлаа гэрт нь бүтэн хонины гуя шиг том мах байгааг хараад гайхав. “Энэ бүх махыг хаанаас аваад байна?” гэхэд Сувдмаа хэсэг тээнэгэлзсэнээ “Хөдөөний танилуудаас ирдэг юм аа” гэжээ.

Дэндэвдорж учрыг нь мэдэхээр шийдэж, нэг өдөр ажилдаа явсан дүр үзүүлэн гэрийнхээ ойролцоо нуугдан ажиглав. Өдөржин хэн ч ирсэнгүй, харин эхнэр нь гадагш гарахдаа хаалгаа сайтар түгжээд оджээ. Тэр сэмхэн гэртээ орж, гал тогооны өрөөг шалгахад хоосон байв. Гэвч унтлагын өрөөний буланд байсан хуучин авдрын завсраар дөнгөж нядалсан мэт шинэхэн махны үнэр ханхалж байлаа.

Тэр орой Дэндэвдорж эхнэртээ юу ч хэлсэнгүй. Шөнө дунд нойр нь хулжин хэвтэж байтал унтлагын өрөөний булангаас мод шаржигнах, хэн нэгэн хүндээр амьсгалах чимээ сонсогдов. Хартал Сувдмаа авдрынхаа өмнө өвдөглөн сууж, үл мэдэг шивнэлдэж байлаа. Дэндэвдорж чимээгүйхэн дөхөж очиход эхнэрийнх нь хэлсэн үг цусыг нь царцаах шахсан юм.

“Би хэлсэн шүү дээ... Одоо боль. Тэр хүнийг битгий оролд. Надаас авах ёстойгоо л ав...”

Гэнэт авдрын дотроос хэн нэгэн хүн нударгаараа тагийг нь хүчтэй цохих мэт гурван удаа түг түг гэж дуугарав. Сувдмаа цочин эргэж хараад нөхрөө зогсож байгааг мэдмэгцээ царай нь цонхийжээ. Дэндэвдорж “Наад авдарт чинь юу байгаа юм бэ?” хэмээн асуухад эхнэр нь нүдэндээ нулимс цийлэгнүүлэн ганцхан өгүүлбэр хэлсэн юм.

“Та намайг Ховдын замаас дагуулж ирэх ёсгүй байсан юм...”

Харин яг тэр мөчид авдрын дотроос Дэндэвдоржийн нэрийг нэгэн сөөнгө хоолойгоор дууджээ...

Үргэлжлүүлэн унших

Энэхүү нийтлэл нь төлбөртэй контент юм.

Та 2,200₮ төлснөөр бүрэн эхээр нь унших боломжтой.
Үргэлжлүүлэн унших